خواص شگفت انگیز بابونه + کاربردها و عوارض

خواص بابونه از گذشته تاکنون مورد توجه بوده است. مردم در روم، یونان و مصر باستان از گل‌های بابونه خشک و اسانس آن به عنوان یک گیاه دارویی برای کاهش اضطراب و درمان معده‌درد استفاده می‌کردند. تحقیقات جدید نیز نشان داده‌اند که این گیاه می‌تواند فواید متعددی برای سلامتی داشته باشد. 

انواع بابونه

بابونه دارای گلبرگ‌های کوچک سفید، مرکزی زرد رنگ و ساقه‌ای نازک است و حدودا تا 90 سانتی‌متر رشد می‌کند. 2 نوع رایج از این گیاه وجود دارد که عبارت‌اند از:

1. بابونه آلمانی
2. بابونه رومی

هر دو گیاه، بومی مناطق خاصی از اروپا هستند. اما بابونه آلمانی، پرمصرف‌تر از نوع رومی آن است.

جالب است بدانید که از بابونه می‌توان به شکل‌های مختلف استفاده کرد از جمله: دمنوش، کپسول، پودر، کرم، پماد، قرص و روغن.

توجه: تعداد تحقیقاتی که با اطمینان از مفید بودن بابونه صحبت کرده باشند زیاد نیست و بیشتر در طب سنتی مصرف آن توصیه شده است. بنابراین بابونه نمی‌تواند جایگزین دارو شود و از آن باید فقط به عنوان مکمل استفاده کرد.

خواص بابونه

گل بابونه حاوی ترکیبی به نام آپیژنین است که به بهبود خواب کمک کرده و بی‌خوابی را کم می‌کند. این گیاه می‌تواند فواید دیگری نیز داشته باشد که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم.

1. کاهش اضطراب و بهبود خواب

بابونه به عنوان یک آرام‌بخش خفیف عمل کرده و به کاهش اضطراب کمک می‌کند. همچنین می‌توان از آن برای بهبود خواب و درمان بی‌خوابی استفاده کرد.

2. مبارزه با سلول‌های سرطانی

همان‌طور که گفته شد، بابونه حاوی آپیژنین است. بنابراین می‌تواند با سلول‌های سرطانی به‌ویژه آن‌هایی که در نواحی دستگاه گوارش، پوست و پروستات هستند مبارزه کند.

3. کمک به بهبود زخم

از دیگر خواص گل بابونه می‌توان به نقش آن در بهبود زخم‌هایی که دیر التیام می‌یابند، اشاره کرد؛ مثل جوش‌های پوستی و عفونت‌هایی مانند زونا و کورک. 

4. مبارزه با پوکی استخوان

یک مطالعه نشان داد که بابونه از پوکی استخوان ناشی از مصرف داروهای استروئیدی در موش‌ها جلوگیری می‌کند. اثرات آنتی‌اکسیدانی فلاونوئیدهای موجود در بابونه می‌تواند مانع از پوکی استخوان شود.

5. سایر خواص بابونه

خواص بابونه به همین موارد محدود نمی‌شود. این گیاه می‌تواند برای مشکلات زیر نیز مفید باشد:

• درمان تب
• کاهش التهاب
• تسکین گلودرد
• کمک به بهبود هموروئید (بواسیر)
• کاهش رفلاکس اسید معده
• کمک به بهبود اسهال
• کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)
• کاهش حالت تهوع و استفراغ
• کاهش اسپاسم

خواص دمنوش بابونه (دمنوش بابونه برای چی خوبه؟)

یکی از رایج‌ترین روش‌های مصرف بابونه، استفاده از آن به شکل دمنوش و چای است. این نوشیدنی از گل‌های خشک‌شده‌ گیاه بابونه تهیه می‌شود که دارای ترکیبات ارزشمندی نظیر ترپنوئید و فلاونوئید هستند. در این بخش به بعضی از فواید دمنوش بابونه اشاره می‌کنیم.

1. تقویت سیستم ایمنی بدن

دمنوش بابونه ممکن است به تقویت سیستم ایمنی و حمله به عفونت‌هایی که باعث سرماخوردگی می‌شوند، کمک کند. همچنین مطالعات نشان می‌دهد که استنشاق بخار عصاره بابونه برای کاهش علائم سرماخوردگی مفید است.

2. کنترل قند خون

از دیگر فواید دمنوش بابونه می‌توان به کاهش سطح قند خون اشاره کرد. یک مطالعه روی 50 بیمار مبتلا به دیابت نشان داد که نوشیدن دمنوش بابونه، 2 بار در روز به مدت چهار هفته، می‌تواند به کنترل قند خون، کاهش چربی خون و بهبود عملکرد کلی بدن کمک کند. البته توجه داشته باشید که این گیاه را نباید جایگزین داروهای دیابت کرد.

3. کاهش خطر ابتلا به سرطان تیروئید

در یک مطالعه‌ مشاهده شد کسانی که 2 الی 6 بار در هفته دمنوش بابونه می‌نوشند، کمتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به سرطان تیروئید هستند.

4. کمک به رفع مشکلات گوارشی

از دمنوش بابونه می‌توان برای رفع ناراحتی معده، کاهش نفخ، آرام کردن عضلات روده و به طور کلی درمان مشکلات گوارشی استفاده کرد.

5. کاهش علائم افسردگی

از دیگر خواص دمنوش بابونه می‌توان به تعدیل عملکرد دوپامین و سروتونین اشاره کرد که نقش موثری در کاهش علائم افسردگی دارد.

6. سایر خواص دمنوش بابونه

دمنوش بابونه در موارد زیر نیز کاربرد دارد:

• کمک به کاهش التهاب پوست
• استفاده به عنوان دهان‌شویه
• استفاده به عنوان نوشیدنی آرام‌بخش و تسکین‌دهنده

خواص دمنوش بابونه برای زنان

از آنجایی که بابونه خاصیت ضدالتهابی و آرام‌بخش دارد؛ می‌تواند به تسکین اضطراب و سایر علائم ناشی از سندرم پیش از قاعدگی (PMS) کمک کند. این گیاه همچنین اسپاسم را کاهش می‌دهد و باعث رفع گرفتگی‌های دردناک مرتبط با دوره قاعدگی می‌شود.

خواص بابونه برای مردان

خواص بابونه محدود به زنان نیست. مردان هم می‌توانند از فواید آن بهره ببرند. بابونه حاوی آپیژنین است که در بعضی مطالعات مشاهده شده می‌تواند با سلول‌های سرطانی از جمله سرطان پروستات مبارزه کند.

خواص بابونه برای کودکان

علاوه بر زنان و مردان، کودکان نیز می‌توانند از بابونه و دمنوش آن استفاده کنند. در زیر نمونه‌هایی از فواید این گیاه برای کودکان آمده است:

• کمک به بهبود آبله مرغان
• تسکین کولیک
• کمک به بهبود اسهال
• کمک به کاهش عرق‌سوز شدن ناشی از بستن پوشک

توجه: قبل از دادن بابونه به کودکان حتما با پزشک مشورت کنید. کودکان نسبت به عوارض گیاهان دارویی بسیار حساس هستند.

طبع بابونه در طب سنتی

 بر اساس آموزه‌های طب سنتی، طبع گیاه بابونه گرم و خشک است.

عوارض بابونه

به طور کلی، بابونه بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. اما مانند هر گیاه دیگری ممکن است در بعضی افراد عوارض خفیف یا شدید ایجاد کند. از جمله عوارض بابونه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اگزمای آلرژیک و تحریک چشم به دلیل استفاده از کرم‌های پوستی حاوی بابونه
•  خواب‌آلودگی
• حالت تهوع یا استفراغ هنگام استفاده از بابونه در دوزهای بالا
• واکنش آلرژیک

در صورت مشاهده علائم واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) که در زیر آمده است، مصرف بابونه را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید:

1. مشکلات تنفسی (آسم)
2. بثورات پوستی قرمز و خارش‌دار (درماتیت تماسی)
3. تورم گلو یا لب‌ها

عوارض بابونه برای زنان

بابونه ممکن است اثراتی مشابه استروژن داشته باشد. بعضی مطالعات نشان داده‌اند که این گیاه می‌تواند اثرات قرص‌های ضدبارداری را کاهش دهد. همچنین ممکن است باعث بدتر شدن سرطان رحم یا سرطان سینه شود.

توجه: اگر باردار یا شیرده هستید، حتما قبل از مصرف بابونه با پزشک خود مشورت کنید.

تداخلات دارویی بابونه

بابونه می‌تواند با داروهای زیر تداخل ایجاد کنند. در صورت استفاده از این داروها حتما با پزشک مشورت کنید:

• داروهای آرام‌بخش
• داروهای ضدپلاکت
• داروهای ضدافسردگی
• داروهای ضدتشنج
• آسپرین
• بنزودیازپین‌ها
• سیکلوسپورین
• داروهایی که برای درمان بی‌خوابی استفاده می‌شود
• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن

توجه: اگر می‌خواهید عمل جراحی انجام دهید، مصرف بابونه را از 2 هفته قبل قطع کنید. این اقدام می‌تواند خطر خونریزی را کاهش داده و از تداخل گیاه با داروهای بیهوشی جلوگیری کند.

تداخلات گل بابونه با مکمل‌های غذایی

ممکن است بابونه با بعضی از مکمل‌ها تداخل داشته باشد. اگر از مکمل‌های زیر استفاده می‌کنید، قبل از مصرف بابونه با پزشک مشورت کنید:

• سیر
• جینکو بیلوبا
• نخل اره‌ای
• گل راعی 
• سنبل‌الطیب 

بابونه را چطور مصرف کنیم؟ (طریقه مصرف بابونه)

بابونه را می‌توان هم به شکل خوراکی و هم به صورت موضعی استفاده کرد.

1. تهیه دمنوش بابونه در خانه

ابتدا گل‌های بابونه را از ساقه جدا کرده و داخل قوری بریزید. سپس مقداری آب در یک کتری ریخته و آن را روی شعله قرار دهید تا به جوش آید. 

بعد به جوش آمدن آب، کمی صبر کنید تا دمای آن پایین بیاید. سپس آب را روی گل‌های بابونه داخل قوری ریخته و درب قوری را به مدت پنج الی 10 دقیقه ببندید. (توجه داشته باشید که بعد از جوش آمدن آب نباید بلافاصله آب‌جوش را روی گل‌های بابونه بریزید. چون این کار ممکن است گل های بابونه را بسوزاد و دمنوش را تلخ کند). 

بعد از پنج الی 10 دقیقه، بابونه عطر و طعم خود را در آب پخش کرده‌ و برای مصرف آماده است. برای خوشمزه‌تر شدن دمنوش بابونه می‌توانید به آن مقدار کمی عسل اضافه کنید.

2. بابونه در غذا

از گل‌های خشک بابونه آلمانی معمولا در چای و دمنوش استفاده می‌شود؛ در حالی که بابونه رومی بیشتر به عنوان طعم‌دهنده ملایم در غذاها مورد استفاده قرار می‌گیرد. می‌توان از بابونه برای تهیه انواع سوپ، مربا، آبنبات و سس سالاد استفاده کرد.

3. بخور بابونه در خانه

بخور بابونه می‌تواند ناراحتی ناشی از سرماخوردگی، سینوزیت و درد گوش را تسکین دهد. 

برای این کار ابتدا مقداری آب در یک قابلمه بریزید و بعد از به جوش آمدن، آن را از روی حرارت بردارید. سپس مقداری بابونه (مثلا چهار قاشق چای‌خوری) به آب جوشیده اضافه کنید و درب قابلمه را ببندید.

بعد از گذشت حدود 15 الی 20 دقیقه، یک حوله روی سر خود قرار دهید و بخار بابونه را به مدت پنج تا 10 دقیقه از طریق بینی و دهان استنشاق کنید. با این کار می‌توانید از خواص متعدد بابونه بهره‌مند شوید.

4. کاربرد موضعی بابونه

روغن بابونه را می‌توان برای ماساژ استفاده کرد. اما توجه کنید که نباید آن را به طور خالص به‌کار برد؛ بلکه باید آن را به کمک یک روغن دیگر، مثلا روغن نارگیل یا روغن جوجوبا، رقیق و سپس برای ماساژ استفاده کرد.

توجه: قبل از استفاده، مقدار کمی از روغن رقیق‌شده را روی ناحیه کوچکی از پوست (برای مثال، بخش داخلی آرنج) بمالید و حداقل 24 ساعت صبر کنید. اگر ناحیه مورد نظر حساسیت نشان نداد، می‌توانید روغن را برای نواحی وسیع‌تر هم استفاده کنید. اما اگر به روغن حساسیت داشتید، آن را از روی پوست خود پاک کرده و برای سایر نقاط بدن هم استفاده نکنید.

کاهش اضطراب، بهبود خواب، تقویت سیستم ایمنی، کنترل قند خون و تسکین درد از مهم‌ترین خواص بابونه هستند. اگر بیماری خاصی دارید، دارو مصرف می‌کنید یا باردار یا شیرده هستید، حتما در مورد فواید و عوارض احتمالی بابونه با پزشک مشورت کنید. همچنین هرگز این گیاه را به طور خودسرانه به کودکان یا نوزادان ندهید.